सोमवार, आश्विन १२ गते २०८३
सोमवार, आश्विन १२ गते २०८३
विष्णु पाठक/लुम्बिनी पाना
देवदहमा पर्यटनको विकासमा होटेल व्यवसाय र आतिथ्य सेवाको महत्त्वपूर्ण भूमिका छ। यसको विकासका लागि आधारभूत पूर्वाधारहरूको सही व्यवस्थापन र आवश्यक जानकारीहरूको उपलब्धता नगरपालिकामा हुनुपर्छ। यस्ता जानकारीहरूको अभावमा व्यवसायीहरूको लागि चुनौतीपूर्ण हुन्छ। यदि नगरपालिकाले प्रचार, पूर्वाधार र व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राखेर कार्य गर्यो भने देवदहले राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रमुख पर्यटन गन्तव्यका रूपमा आफूलाई स्थापित गर्न सक्छ।
.jpeg)
पर्यटन उद्योग कुनै पनि देशको आर्थिक विकासको प्रमुख साधन हो। नेपालजस्तो प्राकृतिक सौन्दर्य, ऐतिहासिक धरोहर, र धार्मिक महत्त्वले भरिपूर्ण मुलुकमा पर्यटन प्रबर्द्धनले स्थानीय तथा राष्ट्रिय आर्थिक वृद्धिमा ठुलो योगदान पुर्याउन सक्छ। देवदह जस्तो ऐतिहासिक र धार्मिक स्थलमा पर्यटन विकासले स्थानीय आर्थिक वृद्धि मात्र होइन, सांस्कृतिक संरक्षणमा पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।
पर्यटन उद्योग कुनै पनि देशको आर्थिक विकासको प्रमुख साधन हो। नेपालजस्तो प्राकृतिक सौन्दर्य, ऐतिहासिक धरोहर, र धार्मिक महत्त्वले भरिपूर्ण मुलुकमा पर्यटन प्रबर्द्धनले स्थानीय तथा राष्ट्रिय आर्थिक वृद्धिमा ठुलो योगदान पुर्याउन सक्छ। देवदह जस्तो ऐतिहासिक र धार्मिक स्थलमा पर्यटन विकासले स्थानीय आर्थिक वृद्धि मात्र होइन, सांस्कृतिक संरक्षणमा पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ। तर, यसलाई सफल बनाउन होटेल व्यवसाय तथा आतिथ्य सेवाको भूमिका अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
१. देवदह: ऐतिहासिक, धार्मिक र सांस्कृतिक महत्त्व
देवदह नेपालका महत्वपूर्ण ऐतिहासिक र धार्मिक स्थलहरूमध्ये पर्दछ। यो क्षेत्र बुद्धको मातृभूमिका रूपमा चिनिन्छ, जहाँ बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको लागि तीर्थस्थल रहेको छ। पाकरीको रुख यस क्षेत्रमा धार्मिक र पर्यावरणीय महत्त्वको रूपमा उभिएको छ। ऐतिहासिक मान्यताअनुसार, बुद्धले बाल्यकालमा यहाँ समय बिताएका थिए। पाकरीको रुखले स्थानीय पर्यावरणीय सन्तुलन कायम गर्न मात्र होइन, यो क्षेत्रलाई धार्मिक महत्त्व पनि दिएको छ।
देवदहका १२ वटा वडाहरूको प्रशासनिक संरचना छ, जसले यस क्षेत्रको पर्यटन प्रबर्द्धनमा सहयोग पुर्याउन सक्छ। साथै, मङ्गल पुष्करिणी (अमृतकुण्ड), सिमसार क्षेत्र, बैरीमाई, कन्यामाई जस्तो ऐतिहासिक स्थल पर्यटक आकर्षणको केन्द्रविन्दु बन्न सक्छ। तर, यसको लागि उचित पूर्वाधारको विकास आवश्यक छ।
२. होटेल व्यवसायको भूमिका
(क) आवास र खाना सुविधा: देवदहमा पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्न गुणस्तरीय होटेल र खानेपानी सुविधा आवश्यक छ। तर, अहिलेको अवस्थाअनुसार, नगरपालिकासँग उपलब्ध कोठाहरूको संख्या, खाना खाने टेबलहरूको जानकारी छैन। यस किसिमको आवश्यक विवरण नगरपालिकामा नहुनु भनेको, पर्यटन व्यवसायीहरूका लागि अत्यन्तै दुखद कुरा हो। हामीजस्ता यस व्यवसायमा संलग्न व्यक्तिहरूको लागि यो चुनौतीपूर्ण स्थिति हो।
(ख) सांस्कृतिक प्रदर्शन र सहभागिता: स्थानीय होटेलहरूले देवदहको सांस्कृतिक धरोहरलाई पर्यटनसँग जोडेर प्रदर्शनी गर्न सक्छन्। परम्परागत गीत, नृत्य, र हस्तकला प्रदर्शनले पर्यटकलाई स्थानीय जीवनशैलीसँग नजिक पुर्याउँछ।
(ग) पर्यावरण संरक्षण र टिकाउ पर्यटन: होटेल व्यवसायले वातावरणमैत्री कदमहरू चालेर देवदहको पर्यटनलाई दीर्घकालीन बनाउन सक्छ। प्लास्टिकको प्रयोग घटाउने, पानीको संरक्षण गर्ने, र हरियाली प्रवर्द्धन गर्दै पर्यावरण अनुकूल व्यवसाय सञ्चालन गर्नुपर्छ।
३. आतिथ्य सेवाको महत्त्व
(क) पर्यटक स्वागत र सेवा : देवदहमा आउने पर्यटकलाई गुणस्तरीय आतिथ्य सेवा प्रदान गर्न होटेल व्यवसाय र स्थानीय निकायको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
(ख) स्वच्छता र स्वास्थ्य मापदण्ड: होटेल व्यवसायमा पर्यटकहरूको स्वास्थ्यलाई ध्यान दिँदै स्वच्छता र सुरक्षा मापदण्डको पालना गर्न आवश्यक छ । तर, अहिले नगरपालिकामा पार्किंगको सुविधा कति छ, इन्टरनेट सेवा कसरी उपलब्ध छ, सुरक्षाको स्थिति के छ भन्ने कुराहरूको कुनै स्पष्ट जानकारी छैन।
४. देवदह नगरपालिकाको कमजोरीहरू
(क) प्रचार-प्रसारको अभाव : देवदह जस्तो ऐतिहासिक र धार्मिक स्थललाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन नक्शामा ल्याउन राज्य र नगरपालिकाले प्रभावकारी प्रचारप्रसार गर्न सकेका छैनन्। डिजिटल मिडियामार्फत प्रचार गर्न जरुरी छ।देवदहमा आउने विभिन्न देशका पर्यटकहरूलाई देवदहको ऎतिहासिकताबारे जानकारी गराउन गाइड व्यवस्था गर्न नगरपालिकाले गर्न सकेको छैन।गाइडको व्यवस्था गरि देवदह नगरपालिकाले गर्नु जरुरी छ।
(ख) पूर्वाधारको कमी : देवदहमा आधारभूत पूर्वाधार जस्तै राम्रो यातायात, सूचना केन्द्र, गुणस्तरीय होटेल, र पर्याप्त पार्किंग स्थलहरूको अभाव छ। नगरपालिकाले पूर्वाधार विकासलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
(ग) सामुदायिक सहभागिताको अभाव: स्थानीय समुदायलाई पर्यटन व्यवसायमा संलग्न गराउन नगरपालिकाले सक्रियता देखाउनु पर्छ।उजेरी सामुदायिक होमस्टेलाई थप व्यवस्थित गरि प्रबर्द्धन गर्नु जरुरी छ।
५. राज्यको निकायमा पर्यटनको महत्त्वप्रति सचेतता
“पर्यटन प्रबर्द्धन गरेर देशको विकास हुन्छ” भन्ने मानसिकता सरकारी निकायमा अझै स्पष्ट रूपमा स्थापित भएको छैन। योजनाबद्ध तरिकाले पर्यटन विकास गर्न दीर्घकालीन रणनीति बनाउन आवश्यक छ।
६. वैदेशिक यात्रा र उद्यमशीलताको कमी
समाजमा/ राज्य मा केही संभावना नदेखेर वैदेशिक यात्रा गर्ने प्रवृत्तिले एकदम निराशाको जरो गाडेको छ। यो वातावरण ले स्थानीय पर्यटनको महत्त्वलाई ओझेलमा पार्दैछ। पर्यटन उद्यमशीलताको इच्छा शक्ति जनमानसमा एकदम न्यून छ, जसलाई बलियो बनाउन स्थानीय सरकार/नगरपालिकाले विशेष कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्न आवश्यक छ।
देवदह एउटा यस्तो सम्भावना बोकेको स्थान हो, जहाँ पर्यटनको बिश्वबजार बन्न सक्ने ठूलो सम्भावना छ। प्राकृतिक सौन्दर्य, ऐतिहासिक धरोहर, र धार्मिक महत्त्वले भरिपूर्ण देवदहलाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन गन्तव्य बनाउन सकिन्छ। तर, यति ठूलो सपना देख्ने र यसलाई वास्तविकतामा बदल्ने तागत स्थानीय सरकारमा हुनुपर्ने हो। यदि राज्यले पर्यटनको महत्त्वलाई बुझेर सक्रियता देखाएको भए, देवदहको विकासमा धेरै समय लाग्ने थिएन, र त्यससँगै देशको आर्थिक समृद्धि पनि छिट्टै सम्भव हुने थियो।
देवदह एउटा यस्तो सम्भावना बोकेको स्थान हो, जहाँ पर्यटनको बिश्वबजार बन्न सक्ने ठूलो सम्भावना छ। प्राकृतिक सौन्दर्य, ऐतिहासिक धरोहर, र धार्मिक महत्त्वले भरिपूर्ण देवदहलाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन गन्तव्य बनाउन सकिन्छ। तर, यति ठूलो सपना देख्ने र यसलाई वास्तविकतामा बदल्ने तागत स्थानीय सरकारमा हुनुपर्ने हो। यदि राज्यले पर्यटनको महत्त्वलाई बुझेर सक्रियता देखाएको भए, देवदहको विकासमा धेरै समय लाग्ने थिएन, र त्यससँगै देशको आर्थिक समृद्धि पनि छिट्टै सम्भव हुने थियो।
शक्तिशाली योजनाबद्ध सोच र समर्पणका साथ काम गर्ने हो भने देवदहजस्तो ऐतिहासिक क्षेत्रले बिश्वमै पहिचान बनाउने मौका पाउन सक्छ। देश निर्माणको प्रक्रियामा यस्ता क्षेत्रहरूको विकासले मात्र समृद्ध भविष्यको मार्ग तय गर्न सक्छ।
निष्कर्ष
देवदहको पर्यटन विकासमा होटेल व्यवसाय र आतिथ्य सेवाको महत्त्वपूर्ण भूमिका छ। तर, यसको विकासका लागि आधारभूत पूर्वाधारहरूको सही व्यवस्थापन र आवश्यक जानकारीहरू नगरपालिकामा उपलब्ध हुनुपर्छ। यस्ता जानकारीहरू नहुनु व्यवसायीहरूका लागि चुनौतीपूर्ण हुन्छ। यदि नगरपालिकाले प्रचार, पूर्वाधार र व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्यो भने देवदहले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रमुख पर्यटन गन्तव्यका रुपमा आफूलाई स्थापित गर्न सक्छ।
लेखक युवा व्यवसायी(पाठक फुडल्याण्ड एण्ड इभेन्ट भेन्युका संचालक हुनुहुन्छ।
पर्यटनका कुरा लुम्बिनी पानाको नियमित स्तम्भ हो।यस स्तम्भ मार्फत हामीले पर्यटन प्रबर्द्धन सङ्ग सम्बन्धि लेख तथा अन्तरबार्ताहरु प्रकाशन/प्रशारण गर्ने गर्छौं ।तपाईं पनि सल्लाह सुझाव तथा लेखहरु उपलब्ध गराउन सक्नुहुन्छ।
Copyright © All right reserved to Lumbini Pana Site By: Sobij
